{"id":1907,"date":"2011-11-05T22:05:47","date_gmt":"2011-11-05T22:05:47","guid":{"rendered":"https:\/\/nogawlape.org\/?p=1907"},"modified":"2011-11-22T22:15:14","modified_gmt":"2011-11-22T22:15:14","slug":"warszawskie-sokoly-wedrowne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nogawlape.org\/?p=1907","title":{"rendered":"Warszawskie soko\u0142y w\u0119drowne"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/a><\/strong><\/p>\n

Profesjonalna luneta i grupka u\u015bmiechni\u0119tych, podekscytowanych ludzi na chodniku przy ul. Emilii Plater, naprzeciwko Sali Kongresowej. Obserwuj\u0105 na zmian\u0119, wymieniaj\u0105 uwagi i zapraszaj\u0105 przechodni\u00f3w, \u017ceby tez rzucili na \u201eco\u015b\u201d okiem. Lufa lunety wycelowana w iglic\u0119 PKiN. Zagl\u0105dam i tak oto poznaj\u0119 Saw\u0119, \u017con\u0119 Warsa.
\n
\nWars i Sawa to para soko\u0142\u00f3w w\u0119drownych, kt\u00f3re w 1998 roku zamieszka\u0142y na 45 pi\u0119trze Pa\u0142acu, w niszy pod zielonym daszkiem, nad pa\u0142acowym zegarem. Pojawi\u0142y si\u0119 tam dzi\u0119ki programowi reintrodukcji soko\u0142\u00f3w w\u0119drownych w Polsce. W wybranym przez ptaki miejscu umieszczone zosta\u0142o sztuczne gniazdo, kt\u00f3re od tego czasu sta\u0142o si\u0119 ich domem. Pierwsze dzieci pary pojawi\u0142y si\u0119 i wylecia\u0142y z gniazda w 2000 r. Naszej parze nie zawsze udawa\u0142o si\u0119 wyprowadzi\u0107 m\u0142ode. W tych latach, kiedy nie mia\u0142y w\u0142asnego potomstwa, dostawa\u0142y pod opiek\u0119 piskl\u0119ta z hodowli. W tym roku wyklu\u0142o si\u0119 dwoje m\u0142odych, Nike i Wicher, kt\u00f3re swoje imiona dosta\u0142y w wyniku konkursu og\u0142oszonego przez zarz\u0105d PKiN. Prze\u017cy\u0142a jednak tylko samiczka i j\u0105 r\u00f3wnie\u017c mo\u017cemy jeszcze obserwowa\u0107 w pobli\u017cu gniazda, zanim na tyle doro\u015bnie, \u017ceby odlecie\u0107 i za\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 rodzin\u0119. Ciekawe, dok\u0105d zaw\u0119druje, bowiem o ile samce na og\u00f3\u0142 pozostaj\u0105 w pobli\u017cu miejsca swojego urodzenia, samiczki \u00a0w okresie\u00a0 m\u0142odocianych w\u0119dr\u00f3wek potrafi\u0105 za\u0142o\u017cy\u0107 gniazdo setki a nawet tysi\u0105ce kilometr\u00f3w dalej. W Warszawie znana jest i monitorowana jeszcze jedna para soko\u0142\u00f3w, Jola i Franciszek. Zosta\u0142y nazwane imionami w\u0142a\u015bcicieli mieszkania, na kt\u00f3rego balkonie za\u0142o\u017cy\u0142y gniazdo na wysokim pi\u0119trze biela\u0144skiego bloku.<\/p>\n

\u0141\u0105cznie w Warszawie wyklu\u0142o si\u0119 do tej pory 17 m\u0142odych soko\u0142\u00f3w i jest nadzieja, \u017ce wkr\u00f3tce mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 kolejne siedliska, gdy\u017c soko\u0142y widywane s\u0105 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach miasta.\u00a0 W miejscach, gdzie s\u0105 obserwowane, za\u0142o\u017cono dla nich kilka sztucznych gniazd. By\u0107 mo\u017ce za jaki\u015b czas stan\u0105 si\u0119 \u017cyw\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 dzikiej i nieznanej Warszawy.<\/p>\n

Dlaczego s\u0105 takie cenne i tak si\u0119 z nich cieszymy? Ot\u00f3\u017c aktualnie w ca\u0142ej Polsce znanych jest i monitorowanych jedynie 9 gniazd soko\u0142a w\u0119drownego na terenach zurbanizowanych. W bie\u017c\u0105cym roku do l\u0119g\u00f3w przyst\u0105pi\u0142o 7 par, z kt\u00f3rych tylko 5 dochowa\u0142o si\u0119\u00a0 potomstwa. Wyklu\u0142o si\u0119 w nich \u0142\u0105cznie 15 m\u0142odych soko\u0142\u00f3w. Wiemy to dzi\u0119ki sta\u0142emu monitoringowi wszystkich znanych i dost\u0119pnych l\u0119g\u00f3w w naturze, prowadzonemu przez Stowarzyszenie na Rzecz Dzikich Zwierz\u0105t \u201eSok\u00f3\u0142\u201d. Jest to organizacja pozarz\u0105dowa zajmuj\u0105ca si\u0119 kompleksow\u0105 ochron\u0105 soko\u0142a w\u0119drownego, realizuj\u0105ca projekt restytucji tych ptak\u00f3w na terenie naszego kraju.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jeszcze na pocz\u0105tku XX w. sok\u00f3\u0142 w\u0119drowny by\u0142 gatunkiem wyst\u0119puj\u0105cym w ca\u0142ej Polsce, najliczniej na Warmii i Mazurach. Gnie\u017adzi\u0142 si\u0119 przede wszystkim na drzewach, wykorzystuj\u0105c gniazda innych du\u017cych ptak\u00f3w. Podobnie do\u015b\u0107 licznie wyst\u0119powa\u0142 niemal na ca\u0142ym \u015bwiecie, zajmuj\u0105c r\u00f3\u017cne \u015brodowiska. Katastrofalny spadek liczebno\u015bci populacji nast\u0105pi\u0142 na pocz\u0105tku lat 50-tych i winien temu by\u0142, jak zazwyczaj, cz\u0142owiek. Do ochrony\u00a0 upraw wprowadzono nowe \u015brodki, DDT i inne pestycydy, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo wydawa\u0142y si\u0119 bezpieczne dla ludzi i zwierz\u0105t, jednak ich d\u0142ugofalowe dzia\u0142anie okaza\u0142o si\u0119 fatalne w skutkach. DDT po dostaniu si\u0119 do \u017cywego organizmu nie jest z niego wydalane i kumuluje si\u0119 w tkankach, powoduj\u0105c zaburzenia w funkcjonowaniu gruczo\u0142\u00f3w wydzielania wewn\u0119trznego. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne okaza\u0142o si\u0119 zachwianie gospodarki wapniem doprowadzaj\u0105c do zmniejszenia si\u0119 grubo\u015bci skorup w sk\u0142adanych jajach, kt\u00f3re nast\u0119pnie p\u0119ka\u0142y pod ci\u0119\u017carem wysiaduj\u0105cych je ptak\u00f3w. W efekcie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych dwudziestego wieku znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiatowej populacji soko\u0142a w\u0119drownego uleg\u0142a silnemu przerzedzeniu, a w wielu miejscach nawet zupe\u0142nemu zanikowi, m.in. w\u0142a\u015bnie w Polsce. Od lat 90-tych trwaj\u0105 intensywne mi\u0119dzynarodowe dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do odbudowy zniszczonej populacji tych ptak\u00f3w. Nie jest to zadanie \u0142atwe, zw\u0142aszcza \u017ce i teraz czyha na nie wiele zagro\u017ce\u0144. Najwi\u0119kszym s\u0105 hodowcy go\u0142\u0119bi i drobiu domowego, kt\u00f3rzy cz\u0119sto nie rozr\u00f3\u017cniaj\u0105c gatunk\u00f3w prze\u015bladuj\u0105 wszystkie mo\u017cliwe drapie\u017cniki. Zagro\u017cenie stwarzaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kolekcjonerzy jaj i my\u015bliwi. W przypadku, gdy gniazdo soko\u0142a nie jest zidentyfikowane, przyczyn\u0105 straty l\u0119gu mog\u0105 by\u0107 prace le\u015bne prowadzone w pobli\u017cu gniazda. Znane s\u0105 te\u017c przypadki kolizji ptak\u00f3w z budowlami czy s\u0142upami wysokiego napi\u0119cia. Nie bez znaczenia s\u0105 te\u017c wrogowie naturalni: puchacz, jastrz\u0105b, kuny.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie nasze warszawskie soko\u0142y maj\u0105 si\u0119 na razie ca\u0142kiem nie\u017ale. Na Pa\u0142acu Kultury i Nauki oraz w jego pobli\u017cu mo\u017cna je obserwowa\u0107 przez ca\u0142y rok. Dla pocz\u0105tkuj\u0105cego, niewprawnego obserwatora jest to do\u015b\u0107 trudne, ale mo\u017cna um\u00f3wi\u0107 si\u0119 z Grup\u0105 FalcoFani na wsp\u00f3lne podgl\u0105danie przez lunet\u0119. Wystarczy zadzwoni\u0107 pod nr 722\u00a0592\u00a0176 i zasi\u0119gn\u0105\u0107 informacji. Ptaki mo\u017cna tak\u017ce odwiedzi\u0107 bez wychodzenia z domu, dzi\u0119ki systemowi kamer w gnie\u017adzie, udost\u0119pnionemu na stronie webcam.peregrinus.pl<\/a>. Pa\u0142acowe soko\u0142y maj\u0105 te\u017c swoj\u0105 gablot\u0119 w Centrum Nauki Kopernik<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Profesjonalna luneta i grupka u\u015bmiechni\u0119tych, podekscytowanych ludzi na chodniku przy ul. Emilii Plater, naprzeciwko Sali Kongresowej. Obserwuj\u0105 na zmian\u0119, wymieniaj\u0105 uwagi i zapraszaj\u0105 przechodni\u00f3w, \u017ceby tez rzucili na \u201eco\u015b\u201d okiem. Lufa lunety wycelowana w iglic\u0119 PKiN. Zagl\u0105dam i tak oto poznaj\u0119 Saw\u0119, \u017con\u0119 Warsa.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1907"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1907"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1918,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1907\/revisions\/1918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}