W warszawskich gazetach ukazuje si\u0119 artyku\u0142 Renaty z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Zwierz\u0105t.<\/p>\n
Czym jest zwierz\u0119?<\/strong><\/p>\n Pytania z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Zwierz\u0105t<\/p>\n W europejskiej tradycji etyki nie po\u015bwi\u0119cono im wiele miejsca. Je\u015bli ju\u017c, zwykle postrzegano je, podobnie jak ca\u0142y \u015bwiat przyrody, w kategoriach ekonomicznych, jako surowce, z\u00a0 kt\u00f3rych cz\u0142owiek ma prawo dowolnie czerpa\u0107 i dowolnie je wykorzystywa\u0107. Korzenie tych postaw tkwi\u0105 w judaizmie i chrze\u015bcija\u0144stwie, kt\u00f3re przypisa\u0142y cz\u0142owiekowi pochodz\u0105c\u0105 od Boga dusz\u0119, co kategorycznie oddziela\u0142o go od reszty stworze\u0144 i czyni\u0142o ich nie podlegaj\u0105cym \u017cadnym ograniczeniom w\u0142adc\u0105. Najbardziej radykalny wyraz pogl\u0105d ten osi\u0105gn\u0105\u0142 w XVII wiecznej filozofii Kartezjusza, kt\u00f3ry zwierz\u0119tom odm\u00f3wi\u0142 nawet \u015bwiadomo\u015bci. Mia\u0142y by\u0107 one jakoby wy\u0142\u0105cznie automatami, bez zdolno\u015bci prze\u017cywania jakichkolwiek emocji i b\u00f3lu. Tak te\u017c je praktycznie traktowano, przeprowadzaj\u0105c np. okrutne do\u015bwiadczenia i zabiegi na \u017cywych zwierz\u0119tach \/wiwisekcja\/. XVIII wieczna racjonalistyczna filozofia O\u015bwiecenia, kt\u00f3rej jeste\u015bmy spadkobiercami, nie zmieni\u0142a tej postawy. Dopiero \u017cyj\u0105cy w XIX w. Artur Schopenhauer odwa\u017cy\u0142 si\u0119 og\u0142osi\u0107, i\u017c prawdziw\u0105 moralno\u015b\u0107 obra\u017ca stwierdzenie, \u017ce ,,zwierz\u0119ta s\u0105 rzeczami i mog\u0105 by\u0107 traktowane jako \u015brodki\u201d i \u017ce ,,cz\u0142owiek nie ma obowi\u0105zk\u00f3w wobec \u017cadnych innych istot pr\u00f3cz ludzi\u201d. Sformu\u0142owa\u0142 te\u017c my\u015bl, \u017ce ,,okrutne obchodzenie si\u0119 ze zwierz\u0119tami przyt\u0119pia w cz\u0142owieku wsp\u00f3\u0142czucie dla cierpienia, a przez to os\u0142abia wrodzon\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 oddaj\u0105c\u0105 us\u0142ugi innym ludziom\u201d. Zatem do g\u0142osu dosz\u0142a empatia, kt\u00f3ra powinna wyznacza\u0107 normy post\u0119powania wobec wszystkich \u017cywych istot. Postaw\u0119 t\u0119 rozwin\u0105\u0142 kolejny wybitny my\u015bliciel i lekarz \u00a0Albert Schweitzer, kt\u00f3ry w swoich dzie\u0142ach stworzy\u0142 zasad\u0119 czci dla ka\u017cdego \u017cycia. Opiera\u0142a si\u0119 ona na przekonaniu, \u017ce wbrew hierarchii wyznaczonej przez ludzi warto\u015b\u0107 ma ka\u017cde istnienie, tak\u017ce robaka czy ro\u015bliny. Schweitzer ostro wyst\u0119powa\u0142 przeciwko cierpieniom zwierz\u0105t w hodowli, przy rozrywkach typu rybo\u0142\u00f3wstwo, polowanie czy walki byk\u00f3w, w medycznych eksperymentach. Sprzeciwia\u0142 si\u0119 rabunkowej eksploatacji i bezmy\u015blnemu niszczeniu \u015bwiata ro\u015blinnego oraz przyrody nieo\u017cywionej, staj\u0105c si\u0119 prekursorem wsp\u00f3\u0142czesnej ekologii.<\/p>\n Pod wp\u0142ywem tych idei i rozwoju nauk przyrodniczych powoli i nie bez oporu zmienia si\u0119 nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107 i wra\u017cliwo\u015b\u0107. Zaczyna do nas dociera\u0107, \u017ce zwierz\u0119ta prze\u017cywaj\u0105 podobne do naszych emocje, a nawet my\u015bl\u0105, ucz\u0105 si\u0119, pracuj\u0105 i tworz\u0105 struktury spo\u0142eczne. Czy mamy zatem moralne prawo traktowa\u0107 je jak przedmioty? W odpowiedzi na to pytanie powsta\u0142y akty prawne bior\u0105ce zwierz\u0119ta pod ochron\u0119, rozwija si\u0119 ruch na rzecz ich wyzwolenia spod ludzkiej tyranii. Niezwykle g\u0142\u0119boki i przekonuj\u0105cy wyraz tej idei znajdujemy w dziele \u015bwiatowej s\u0142awy etyka Petera Singera, kt\u00f3rego ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eWyzwolenie zwierz\u0105t\u201d gor\u0105co polecam uwadze czytelnik\u00f3w. W preambule Ustawy ochronie zwierz\u0105t czytamy: „Zwierz\u0119, jako istota \u017cyj\u0105ca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzecz\u0105. Cz\u0142owiek jest mu winien poszanowanie, ochron\u0119 i opiek\u0119.\u201d Jak ten szlachetny i s\u0142uszny zapis ma si\u0119 do praktyki dnia codziennego? Niestety los zwierz\u0105t jest wci\u0105\u017c straszny, bo ich status w zasadzie ogranicza si\u0119 do zaspokajania ci\u0105gle rosn\u0105cych konsumpcyjnych potrzeb ludzi. Kiedy\u015b podczas ogl\u0105dania kabaretowego wyst\u0119pu us\u0142ysza\u0142am ze sceny, \u017ce \u201ezwierz\u0119ta te\u017c maj\u0105 swoje pragnienia i plany na przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d. Kwesti\u0119 t\u0119 wypowiedzia\u0142 bohater skeczu b\u0119d\u0105cy rze\u017anikiem i prze\u017cywaj\u0105cy wewn\u0119trzne rozterki. Widownia skwitowa\u0142a j\u0105 gromkim \u015bmiechem, mnie \u017cart wyda\u0142 si\u0119 okrutny i gorzki. Bo nawet je\u015bli zwierz\u0119ta nie maj\u0105 plan\u00f3w w takim znaczeniu jak my, to na pewno maj\u0105 pragnienia, t\u0119sknoty i potrzeby. \u017beby nie by\u0107 g\u0142odnym i spragnionym, \u017ceby si\u0119 nie ba\u0107, \u017ceby czu\u0107 si\u0119 dobrze i bezpiecznie. Ustawa m\u00f3wi, \u017ce maj\u0105 prawo do dobrostanu, czyli zaspokojenia naturalnych \u017cyciowych potrzeb, a dla ludzi, kt\u00f3rzy na to nie pozwalaj\u0105, przewiduje kary. Rzeczywisto\u015b\u0107 szydzi z tych zapis\u00f3w, bo zgodnie z nimi musia\u0142yby zosta\u0107 ukarane ca\u0142e armie winnych. Tak, bo o ile do\u015b\u0107 powszechnie oburzamy si\u0119 na z\u0142e traktowanie ps\u00f3w czy kot\u00f3w, o tyle cz\u0119sto zapominamy, \u017ce na nich \u015bwiat zwierz\u0105t si\u0119 nie ko\u0144czy. Zwierz\u0119ta to tak\u017ce hodowane na mi\u0119so i sk\u00f3ry \u015bwinie, krowy, kr\u00f3liki, norki, lisy, kury, karpie\u2026 To tak\u017ce liczni przedstawiciele dzikiego \u017cycia, resztkami si\u0142 broni\u0105cego si\u0119 przed bezwzgl\u0119dn\u0105 ekspansj\u0105 naszej cywilizacji. To ogromne rzesze stworze\u0144 dr\u0119czonych i gin\u0105cych na nasze \u017cyczenie lub przynajmniej za naszym milcz\u0105cym przyzwoleniem.<\/p>\n Pozwol\u0119 sobie postawi\u0107 gar\u015b\u0107 pyta\u0144.<\/p>\n Jak wygl\u0105da dobrostan \u015bwini, zmuszonej sp\u0119dzi\u0107 ca\u0142e \u017cycie w ciasnym boksie, w kt\u00f3rym nie mo\u017ce si\u0119 nawet obr\u00f3ci\u0107, w truj\u0105cych oparach gnojowicy zalegaj\u0105cej zbiorniki pod krat\u0105 pod\u0142ogi? Czy nie jest nieustaj\u0105c\u0105 tortur\u0105 \u017cycie nioski, dziel\u0105cej klatk\u0119 o powierzchni jednego metra kwadratowego z kilkunastoma innymi kurami? I czy dziwne jest, \u017ce um\u0119czone ptaki wyrywaj\u0105 sobie pi\u00f3ra, rani\u0105 si\u0119 i zadziobuj\u0105? Jak si\u0119 pa\u0144stwu podoba los zwierz\u0105t futerkowych, ca\u0142e kr\u00f3tkie \u017cycie zamkni\u0119tych w ciasnych klatkach i obdzieranych ze swojej pi\u0119knej sk\u00f3ry dla zaspokojenia g\u0142upiej ludzkiej pr\u00f3\u017cno\u015bci? Czy uwi\u0119zione w przemys\u0142owych fermach zwierz\u0119ta nie potrzebuj\u0105 ruchu, kontaktu z natur\u0105, s\u0142onecznego \u015bwiat\u0142a? Co czuje \u00a0krowa, kt\u00f3rej odbiera si\u0119 dziecko niemal\u017ce zaraz po jego narodzinach? Czy podobnie jak ludzka matka nie cierpi b\u00f3lu z powodu jego straty? Czy nie jest pod\u0142e, \u017ce spracowany ko\u0144 ko\u0144czy swoj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dla cz\u0142owieka w rze\u017ani? Dlaczego nie m\u00f3wimy naszym ma\u0142ym dzieciom, \u017ce kotlety na talerzu to zabite prosiaki, ciel\u0119ta, kurczaki, czyli r\u00f3wnie\u017c dzieci? \u00a0Czy my sami w produktach na sklepowych p\u00f3\u0142kach potrafimy jeszcze dostrzec zwierz\u0119ta? Gdzie maj\u0105 si\u0119 podzia\u0107 sarny, dziki i zaj\u0105ce, ptaki, \u017caby i motyle, kt\u00f3rych las wyci\u0119to, \u0142\u0105k\u0119 zamieniono w pole kukurydzy, a bagno wysuszono, by ich miejsce zaj\u0119\u0142y betonowe blokowiska, drogi, kopalnie, obiekty przemys\u0142owe? Czy mo\u017cna nazwa\u0107 sportem p\u00f3j\u015bcie do czyjego\u015b domu i strzelanie do jego bezbronnych mieszka\u0144c\u00f3w, jak to czyni\u0105 my\u015bliwi? Jak ocenimy chwytanie zwierz\u0105t w niewol\u0119, by w obcym, nieprzyjaznym \u015brodowisku s\u0142u\u017cy\u0142y nikczemnym \u201erozrywkom\u201d? Czy nowe produkty kosmetyczne, a nawet lekarstwa zawsze usprawiedliwiaj\u0105 tortury, jakim poddaje si\u0119 zwierz\u0119ta w laboratoriach?<\/strong><\/p>\n Mo\u017ce kto\u015b z pa\u0144stwa zechce sobie odpowiedzie\u0107 na te pytania. I na jeszcze jedno: czy ja osobi\u015bcie r\u00f3wnie\u017c nie mam swojego udzia\u0142u w tym morzu krzywdy wyrz\u0105dzanej zwierz\u0119tom? Dla mnie jest jasne, \u017ce odpowiedzialny jest ka\u017cdy, kto w jakikolwiek spos\u00f3b z niej korzysta. Czy nie warto zatem zmieni\u0107 stylu \u017cycia i diety, ograniczy\u0107 potrzeb opartych na wyzysku <\/strong>zwierz\u0105t, <\/strong>by <\/strong>uwolni\u0107 je od b\u00f3lu i cierpienia? Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce nie zawsze i nie zupe\u0142nie jest to mo\u017cliwe, bo w \u015bwiecie przyrody jedne gatunki \u017cyj\u0105 kosztem drugich. Jednak wszyscy poprzez swoje indywidualne, codzienne wybory mo\u017cemy mie\u0107 wp\u0142yw na to, by koszty naszej cywilizacji nie by\u0142y tak przera\u017caj\u0105ce. Ka\u017cdy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 szcz\u0119\u015bliwie bez krzywdzenia zwierzak\u00f3w i bez niszczenia przyrody. Wystarczy, \u017ce wprowadzi do swojego \u017cycia kilka podstawowych zasad, takich jak: wegetarianizm, kupowanie produkt\u00f3w nie testowanych na zwierz\u0119tach, kupowanie odzie\u017cy nie zawieraj\u0105cej sk\u00f3ry, czy te\u017c unikanie rozrywki opartej na wykorzystywaniu zwierz\u0105t (cyrki, delfinaria, corrida, walki zwierz\u0105t itp.). To tak\u017ce segregowanie \u015bmieci, oszcz\u0119dzanie wody i energii, wspieranie organizacji chroni\u0105cych zwierz\u0119ta i \u015brodowisko.<\/p>\n Renata Markowska<\/p>\n Fundacja Noga w \u0141ap\u0119<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W warszawskich gazetach ukazuje si\u0119 artyku\u0142 Renaty z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Zwierz\u0105t. Czym jest zwierz\u0119? Pytania z okazji Mi\u0119dzynarodowego Dnia Zwierz\u0105t W europejskiej tradycji etyki nie po\u015bwi\u0119cono im wiele miejsca. Je\u015bli ju\u017c, zwykle postrzegano je, podobnie jak ca\u0142y \u015bwiat przyrody, w kategoriach ekonomicznych, jako surowce, z\u00a0 kt\u00f3rych cz\u0142owiek ma prawo dowolnie czerpa\u0107 i dowolnie je […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1925"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1925"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1925\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1926,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1925\/revisions\/1926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}