GAPA?!<\/p>\n
Zim\u0105 wydaje si\u0119, \u017ce jest ich wi\u0119cej, bo du\u017cymi, czarnymi plamami odcinaj\u0105 si\u0119 od bieli \u015bniegu. Gdy inne ptaki milcz\u0105, wyra\u017aniej s\u0142yszymy ich ostre, chrapliwe krakanie.<\/p>\n
Te gawrony, kt\u00f3re ogl\u0105damy teraz, przyby\u0142y do nas ze wschodu, podczas gdy nasze rodzime zim\u0119 sp\u0119dzaj\u0105 na po\u0142udniu Europy. Wiele z nich osiedla si\u0119 w miastach, gdzie szukaj\u0105 po\u017cywienia w odpadkach wyrzucanych przez ludzi, a czasem te\u017c mog\u0105 liczy\u0107 na dokarmianie.<\/p>\n
Wieczorami \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w stada i udaj\u0105 do wsp\u00f3lnych noclegowni, po\u0142o\u017conych w zadrzewionych, ma\u0142o ruchliwych i spokojnych miejscach. Zdarza si\u0119, \u017ce na terenie takiej jednej sypialni nocuje nawet kilka, kilkana\u015bcie tysi\u0119cy ptak\u00f3w. Ja wiem o Polach Mokotowskich, ale zapewne jest w Warszawie znacznie wi\u0119cej takich nocnych skupisk. Ptaki gromadz\u0105 si\u0119 w nich z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze w du\u017cych grupach czuj\u0105 si\u0119 bezpieczniej, mniej gro\u017any wydaje si\u0119 ewentualny atak drapie\u017cnika. Druga korzy\u015b\u0107 to wymiana informacji. Gawrony, kt\u00f3re najad\u0142y si\u0119 podczas dnia, inaczej si\u0119 zachowuj\u0105 ni\u017c ich g\u0142odni bracia. Nazajutrz ci bardziej pechowi poleca za szcz\u0119\u015bciarzami z dnia poprzedniego, z nadziej\u0105, \u017ce tym razem i im uda si\u0119 nape\u0142ni\u0107 brzuchy. Trzeci\u0105 przyczyn\u0105 du\u017cej nocnej koncentracji ptak\u00f3w jest ma\u0142a ilo\u015b\u0107 cichych, os\u0142oni\u0119tych od wiatru miejsc. Te niezwyk\u0142e noclegowiska nie zape\u0142niaj\u0105 si\u0119 od razu z nastaniem wieczoru. Ptaki, zanim dotr\u0105 do celu, gromadz\u0105 si\u0119 na si\u0119 na po\u015brednich stacjach. W znanych sobie miejscach siadaj\u0105 na dachach, drzewach lub na ziemi i czekaj\u0105, a\u017c zbierze si\u0119 ich wi\u0119ksza gromada. Do nast\u0119pnego punktu zbiorczego lec\u0105 najpierw zwiadowcy, kt\u00f3rzy sprawdzaj\u0105, czy trasa jest bezpieczna i wracaj\u0105, by powiadomi\u0107 o tym oczekuj\u0105cych. Dopiero wtedy ca\u0142a grupa leci dalej. Taka p\u0119dz\u0105ca i wrzeszcz\u0105ca, przes\u0142aniaj\u0105ca niebo czarna chmura tworzy niezwyk\u0142e widowisko. Rano obowi\u0105zuje dok\u0142adnie odwrotna procedura. Wylatuj\u0105 na \u017cer, gdy tylko zacznie \u015bwita\u0107. Najpierw du\u017cymi grupami, kt\u00f3re na kolejnych przystankach rozbijaj\u0105 si\u0119 na coraz mniejsze.<\/p>\n
W noclegowni panuje hierarchia, wed\u0142ug kt\u00f3rej silniejsze osobniki \u015bpi\u0105 wy\u017cej, s\u0142absze zajmuj\u0105 ni\u017csze ga\u0142\u0119zie. Z powodu tych masowych, \u201erozkrakanych\u201d noclegowni gawrony nie s\u0105 lubiane przez ludzi mieszkaj\u0105cych w ich pobli\u017cu. Popularno\u015bci nie przysparza im te\u017c z\u0142a s\u0142awa krukowatych, do rodziny kt\u00f3rych nale\u017c\u0105, jako \u0142upie\u017cc\u00f3w gniazd drobnych ptak\u00f3w. W tym wzgl\u0119dzie \u015bpiesz\u0119 je jednak wybieli\u0107. Gawron jest najbardziej wegetaria\u0144skim ptakiem spo\u015br\u00f3d krukowatych. Lubi wszelkie nasiona i\u00a0owoce, kt\u00f3re s\u0105 jego g\u0142\u00f3wnym pokarmem jesieni\u0105. Bardzo ch\u0119tnie \u017ceruje na\u00a0polach ozimin, gdzie poza kie\u0142kuj\u0105cym ziarnem zjada wiele p\u0119drak\u00f3w, d\u017cd\u017cownic i\u00a0innych bezkr\u0119gowc\u00f3w. Zim\u0105 nie\u00a0gardzi padlin\u0105 i\u00a0resztkami ze\u00a0\u015bmietnik\u00f3w lub wysypisk. Do kradzie\u017cy jaj innych ptak\u00f3w ucieka si\u0119 w porze, kiedy musi dostarczy\u0107 po\u017cywienia swoim \u017car\u0142ocznym pociechom, co trudno przecie\u017c mie\u0107 mu za z\u0142e.<\/p>\n
Fascynuj\u0105cym atutem gawron\u00f3w jest ich niezwyk\u0142a inteligencja i tw\u00f3rcze podej\u015bcie do problem\u00f3w. Naukowcy stwierdzili, \u017ce pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziami nie gorzej, a mo\u017ce nawet lepiej od szympans\u00f3w<\/strong>. Potrafi\u0105 je samodzielnie wykona\u0107, dostosowywa\u0107 do r\u00f3\u017cnych zada\u0144, a nawet korzysta\u0107 w okre\u015blonej kolejno\u015bci z kilku przyrz\u0105d\u00f3w. Przy czym nie s\u0105 to umiej\u0119tno\u015bci wyuczone na drodze wielu pr\u00f3b i do\u015bwiadcze\u0144, ale rozwi\u0105zania zastosowane przez ptaki przy pierwszym podej\u015bciu, po b\u0142yskawicznej ocenie sytuacji.<\/p>\n Oczywi\u015bcie wszystko po to, by zdoby\u0107 po\u017c\u0105dany smako\u0142yk. Znalezienie kawa\u0142ka drutu, zakrzywienie go dziobem i wydobycie takim hakiem kawa\u0142ka pokarmu z butelki jest dla gawrona oczywist\u0105 b\u0142ahostk\u0105. W mig rozwi\u0105zuje zadania znacznie trudniejsze. Gdy nie mo\u017ce dosi\u0119gn\u0105\u0107 do robaka p\u0142ywaj\u0105cego na powierzchni wody w naczyniu, wyszukuje kamienie, kt\u00f3re wrzuca do naczynia do momentu, a\u017c poziom wody podniesie si\u0119 wystarczaj\u0105co, by robak sta\u0142 si\u0119 dost\u0119pny. Je\u015bli ma wyb\u00f3r, sprytnie stosuje wi\u0119ksze kamienie, \u017ceby dosta\u0107 si\u0119 do niego szybciej i mniejszym nak\u0142adem pracy. Bez wcze\u015bniejszego treningu potrafi te\u017c wybra\u0107 kamie\u0144 odpowiedniej wielko\u015bci, by zrzuci\u0107 go przez rurk\u0119 na platform\u0119, kt\u00f3ra opadaj\u0105c uwalniaj\u0105 upragnionego robaka. W zale\u017cno\u015bci od wybranego scenariusza gawron bezb\u0142\u0119dnie pos\u0142uguje si\u0119 du\u017cym i ci\u0119\u017ckim, ma\u0142ym i lekkim b\u0105d\u017a wyd\u0142u\u017conym kamieniem. Zawsze dobiera odpowiedni kszta\u0142t oraz rozmiar, co oznacza du\u017c\u0105 elastyczno\u015b\u0107 w dzia\u0142aniu. Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, kiedy odpowiednie narz\u0119dzie znajduje si\u0119 poza jego zasi\u0119giem, gawron potrafi skorzysta\u0107 z innego przyrz\u0105du, by zdoby\u0107 ten potrzebny do dalszego dzia\u0142ania. Opisane powy\u017cej eksperymenty zosta\u0142y przeprowadzone na ptakach w niewoli. Gawrony bior\u0105ce w nich udzia\u0142 zda\u0142y egzamin \u015bpiewaj\u0105co. Ja obserwowa\u0142am ich pomys\u0142owo\u015b\u0107 w naturze. By\u0142am \u015bwiadkiem, jak gawron podejrzawszy wiewi\u00f3rk\u0119 zakopuj\u0105ca w li\u015bciach orzecha, po jej odej\u015bciu wyci\u0105gn\u0105\u0142 go z kryj\u00f3wki i skonsumowa\u0142. Mo\u017ce by\u0142o to i brzydko z jego strony, ale niech na usprawiedliwienie pos\u0142u\u017cy fakt, \u017ce nikt w parku nie obdarowuje orzechami gawron\u00f3w, a wiewi\u00f3rki cz\u0119sto dostaj\u0105 ich w nadmiarze i na dodatek nieraz zapominaj\u0105, gdzie je chowaj\u0105. W tym kontek\u015bcie nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce potoczna nazwa gapa<\/em>, jak\u0105 w niekt\u00f3rych rejonach okre\u015bla si\u0119 gawrona, zupe\u0142nie nie przystaje do rzeczywisto\u015bci. \u017bywi\u0119 cich\u0105 nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki tym informacjom pomy\u015blicie o nim bardziej przychylnie, a mo\u017ce nawet z podziwem.<\/p>\n Gawrony s\u0105 nie tylko m\u0105dre, ale i pi\u0119kne. W s\u0142onecznym \u015bwietle ich czarne pi\u00f3ra mieni\u0105 si\u0119 wszystkimi barwami t\u0119czy. One same ogl\u0105daj\u0105 \u015bwiat znacznie bardziej kolorowy ni\u017c ludzie, bo maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 widzenia fal ultrafioletowych. Na\u00a0podstawie intensywno\u015bci metalicznych po\u0142ysk\u00f3w upierzenia gawrony oceniaj\u0105 wiek, p\u0142e\u0107 i\u00a0status spo\u0142eczny swoich pobratymc\u00f3w. Poza tym znaj\u0105 si\u0119 osobi\u015bcie i\u00a0rozpoznaj\u0105 cz\u0142onk\u00f3w swych rodzin nawet w\u00a0du\u017cym stadzie. \u017byj\u0105 kilkadziesi\u0105t lat i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w pary na to ca\u0142e d\u0142ugie \u017cycie. A wi\u0119c \u017cadne z nich czarne charaktery.<\/p>\n P.S. Tu znajdziecie pa\u0144stwo filmy z eksperyment\u00f3w badaj\u0105cych inteligencj\u0119 gawron\u00f3w:<\/p>\n http:\/\/kopalniawiedzy.pl\/gawron-narzedzia-przyrzady-wrona-brodata-zapadnia-metanarzedzie,7606<\/p>\n Renata Markowska<\/p>\n Fundacja Noga w \u0141ap\u0119<\/p>\n