{"id":2175,"date":"2012-01-11T18:10:03","date_gmt":"2012-01-11T18:10:03","guid":{"rendered":"https:\/\/nogawlape.org\/?p=2175"},"modified":"2012-02-10T18:14:00","modified_gmt":"2012-02-10T18:14:00","slug":"gust-na-gawrony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nogawlape.org\/?p=2175","title":{"rendered":"Gust na Gawrony"},"content":{"rendered":"

Gust na wrony<\/strong><\/p>\n


\nW ber\u017ceretkach, balladach, canzonach
\nBardzo rzadko jest mowa o wronach,
\nA ja mam taki gust wypaczony,
\n\u017be lubi\u0119 wrony…<\/em><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy z pa\u0144stwa zapewne pami\u0119taj\u0105, jak powy\u017csze wyznanie wy\u015bpiewywa\u0142 przed laty\u00a0 znakomity poeta i satyryk Wojciech M\u0142ynarski. Ja r\u00f3wnie\u017c lubi\u0119 wrony, mimo \u017ce w \u015bwiadomo\u015bci og\u00f3\u0142u nie maj\u0105 dobrej reputacji.<\/p>\n

Zacznijmy jednak od tego, \u017ce cz\u0119sto mylone s\u0105 z innymi krukowatymi, bo ludzie nie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 od siebie kruk\u00f3w, wron, gawron\u00f3w, srok i kawek.<\/p>\n

Wrona siwa, kt\u00f3r\u0105 widujemy na naszych ulicach i podw\u00f3rkach, jest gatunkiem do\u015b\u0107 pospolitym\u00a0 i wyst\u0119puje w Europie \u015brodkowej i wschodniej. \u00a0Zasadniczo jest ptakiem w\u0119drownym, cho\u0107 du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 osobnik\u00f3w, zw\u0142aszcza w miastach, jest ju\u017c osiad\u0142a. Dawniej te, kt\u00f3re u nas odbywa\u0142y l\u0119gi, jesieni\u0105 odlatywa\u0142y na zach\u00f3d, a u nas zimowa\u0142y wrony przyby\u0142e ze wschodu.\u00a0 Wyra\u017ane w\u0119dr\u00f3wki i regularne koczowanie podejmuj\u0105 przewa\u017cnie m\u0142ode ptaki. Poniewa\u017c s\u0105 towarzyskie, cz\u0119sto przy\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 do stad\u00a0 kawek i gawron\u00f3w i dziel\u0105 z nimi noclegowiska.<\/p>\n

Pierwotnie wyst\u0119powa\u0142y g\u0142\u00f3wnie w dolinach rzek i na obrze\u017cach jezior, w ma\u0142ych laskach w pobli\u017cu \u0142\u0105k i teren\u00f3w wilgotnych, gdzie znajdowa\u0142y \u0142atwy do zdobycia pokarm. Z czasem rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na terenach rolniczych i zbli\u017cy\u0142y do siedzib ludzkich. W latach 30 tych ubieg\u0142ego wieku pojawi\u0142y si\u0119 w Warszawie a nast\u0119pnie innych du\u017cych miastach.<\/p>\n

Szybko przystosowa\u0142y si\u0119 do gwaru i ruchu, nie s\u0105 p\u0142ochliwe, tote\u017c bez trudu\u00a0 mo\u017cemy je z bliska obserwowa\u0107. Widzimy, jak z komin\u00f3w czy anten lustruj\u0105 swoje rewiry, \u00a0jak dostojnie przechadzaj\u0105 si\u0119 po trawnikach czy trotuarach lub sprawnie przeszukuj\u0105 \u015bmietniki w poszukiwaniu resztek jedzenia.<\/p>\n

Dzi\u0119ki mocnym dziobom bez wi\u0119kszego trudu udaje si\u0119 im dobra\u0107 do\u00a0 odpadk\u00f3w szczelnie zamkni\u0119tych w grubych foliowych torbach, potrafi\u0105 te\u017c wybra\u0107 resztki z puszek czy plastikowych pude\u0142ek. S\u0105 wszystko\u017cerne, a ich dieta uzale\u017cniona jest od pory roku i lokalnych zasob\u00f3w \u015brodowiska, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105. Z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0119 zyska\u0142y przede wszystkim przez szkody wyrz\u0105dzane w l\u0119gach innych ptak\u00f3w, bo w okresie wiosennym i letnim, by wy\u017cywi\u0107 swoje m\u0142ode, wybieraj\u0105 z gniazd jaja, zdarza im si\u0119 te\u017c polowa\u0107 na ma\u0142e ptaki, zw\u0142aszcza na osobniki m\u0142ode i niedo\u015bwiadczone. Wbrew pozorom nie s\u0105 to jednak dominuj\u0105ce dania we wronim menu. Ch\u0119tnie jadaj\u0105 te\u017c gryzonie, \u015blimaki, d\u017cd\u017cownice i owady, padlin\u0119 oraz nasiona i owoce.<\/p>\n

Na swoim osiedlowym podw\u00f3rku zasobnym w drzewa w\u0142oskiego orzecha wielokrotnie obserwowa\u0142am, jak wrona po znalezieniu twardego owocu lecia\u0142a z nim na poblisk\u0105 latarni\u0119 i spuszcza\u0142a z g\u00f3ry na asfalt. \u0141upinka p\u0119ka\u0142a i \u0142atwo ju\u017c by\u0142o si\u0119 dobra\u0107 do smakowitego wn\u0119trza. Podziwia\u0142am jej zmy\u015blno\u015b\u0107, bo cho\u0107 nie jest to jeszcze \u00a0umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 narz\u0119dziami, jednak z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 dowodzi du\u017cej inteligencji.<\/p>\n

Doros\u0142e wrony \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w pary i s\u0105 sobie wierne na ca\u0142e \u017cycie, do \u015bmierci jednego z partner\u00f3w. Gniazdo buduj\u0105 w marcu, na wierzcho\u0142ku wysokiego drzewa, przy czym jedno drzewo jest siedliskiem tylko jednej pary. Kiedy jesieni\u0105 opadn\u0105 li\u015bcie, mo\u017cemy zobaczy\u0107 p\u0142ask\u0105 platform\u0119 koszyka splecionego z patyk\u00f3w i ga\u0142\u0105zek, wylepionego glin\u0105 lub b\u0142otem i wymoszczonego traw\u0105, kor\u0105, sier\u015bci\u0105 lub pi\u00f3rami. Podobno zdarzaj\u0105 si\u0119 gniazda na budynkach czy \u017curawiach budowlanych. Z\u0142o\u017cone w po\u0142owie kwietnia jaja zdobione s\u0105 brunatnymi lub oliwkowymi plamkami. W czasie gdy matka wysiaduje a nast\u0119pnie opiekuje si\u0119 piskl\u0119tami, ojciec dostarcza do gniazda po\u017cywienie. Wrony s\u0105 bardzo troskliwymi rodzicami i w sytuacjach, kiedy m\u0142ode s\u0105 w niebezpiecze\u0144stwie, bohatersko ich chroni\u0105, nawet z nara\u017ceniem swojego \u017cycia. Przekona\u0142am si\u0119 o tym na \u00a0w\u0142asnej sk\u00f3rze, a raczej, na szcz\u0119\u015bcie, czapce, minionej wiosny. Na jednym z drzew porastaj\u0105cych nasze osiedlowe wzg\u00f3rze regularnie gniazduje i wyprowadza m\u0142ode para wron. Kt\u00f3rego\u015b dnia spaceruj\u0105c ze swoimi psami w pobli\u017cu tego miejsca zosta\u0142am nagle zaatakowana przez dwa rozjuszone ptaki. Jeden z impetem uderzy\u0142 w moj\u0105 g\u0142ow\u0119, zrzucaj\u0105c mi czapk\u0119, drugi pogoni\u0142 psy. Salwowali\u015bmy si\u0119 ucieczk\u0105, a ja dzi\u0119kowa\u0142am czapce, ze ocali\u0142a m\u00f3j skalp. Wkr\u00f3tce odkry\u0142am przyczyn\u0119 tak gwa\u0142townego zachowania ptak\u00f3w. Brawurowy atak wrony przypu\u015bci\u0142y w celach prewencyjnych. Ich dziecko opu\u015bci\u0142o ju\u017c gniazdo, ale nie umia\u0142o jeszcze lata\u0107, wi\u0119c ja i psy byli\u015bmy dla niego potencjalnym zagro\u017ceniem. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce inni s\u0105siedzi r\u00f3wnie\u017c padli ofiar\u0105 podobnych napa\u015bci. Nikt nie mia\u0142 prawa zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do \u201elasku\u201d, gdzie przebywa\u0142o m\u0142ode, wi\u0119c grzecznie du\u017cym \u0142ukiem obchodzili\u015bmy newralgiczny rejon. Potem wielokrotnie widywa\u0142am tego wroniego malucha, jak spacerowa\u0142, ju\u017c po ca\u0142ym podw\u00f3rku,\u00a0 pod czujnym okiem rodzic\u00f3w. Przyznam, \u017ce wszystkie te okoliczno\u015bci poruszy\u0142y mnie i teraz patrz\u0119 na wrony z wi\u0119ksz\u0105 doz\u0105 podziwu i szacunku.<\/p>\n

W naszej kulturze symbolika kruka i wrony nierozerwalnie \u0142\u0105czy si\u0119 ze \u015bmierci\u0105 i wojn\u0105 (\u017ce przypomn\u0119 np. \u201eRozdziobi\u0105 nas kruki, wrony\u2026\u201d Stefana \u017beromskiego), mia\u0142y bowiem ci\u0105gn\u0105\u0107 za maszeruj\u0105cym wojskiem i \u017cywi\u0107 si\u0119 cia\u0142ami poleg\u0142ych. Nie wsz\u0119dzie jednak skojarzenia s\u0105 tak negatywne. W wielu kulturach wrony, obok kruk\u00f3w, \u00a0pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 pos\u0142a\u0144c\u00f3w (zar\u00f3wno z\u0142ych jak i dobrych wie\u015bci) lub wr\u00f3\u017cy\u0142y rozstrzygni\u0119cie bitwy. W Grecji by\u0142y atrybutami boga Apollina i bogini Ateny, a w Rzymie, gdzie ich krakanie przypomina\u0142o \u0142aci\u0144ski wyraz cras \u2013 <\/em>jutro, \u0142\u0105czono je tak\u017ce z nadziej\u0105.<\/em><\/p>\n

Odr\u0119bny obraz wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w kulturach pozaeuropejskich, gdzie ptaki te obdarzane by\u0142y moc\u0105 nadprzyrodzon\u0105 i zdolno\u015bciami magicznymi. Szczeg\u00f3lnie dobre konotacje mia\u0142a wrona ameryka\u0144ska jako ptak \u017cywi\u0105cy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie zbo\u017cem i owadami. W wierzeniach india\u0144skich plemion Ameryki P\u00f3\u0142nocnej czczona by\u0142a jako za\u0142o\u017cycielka cywilizacji i opiekunka zwierzyny \u0142ownej. Z kolei w Chinach tr\u00f3jno\u017cna wrona lub kruk, wsparte na dysku s\u0142onecznym, symbolizowa\u0142y w\u0142adz\u0119 cesarsk\u0105 i mi\u0142o\u015b\u0107 rodzinn\u0105.<\/p>\n

Jak si\u0119 okazuje, nie taka wrona straszna, na jaka wygl\u0105da, zatem mam nadziej\u0119, \u017ce i pa\u0144stwo spojrz\u0105 na ni\u0105 z wi\u0119ksz\u0105 sympati\u0105.<\/p>\n

Renata Markowska<\/p>\n

Fundacja Noga w \u0141ap\u0119<\/p>\n

www.nogawlape.org<\/p>\n

P.S. Tu mo\u017cecie pos\u0142ucha\u0107 ballady o wronach, znakomitej, jak wszystkie piosenki Wojtka M\u0142ynarskiego: http:\/\/www.tekstowo.pl\/piosenka,wojciech_mlynarski,lubie_wrony.html<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gust na wrony W ber\u017ceretkach, balladach, canzonach Bardzo rzadko jest mowa o wronach, A ja mam taki gust wypaczony, \u017be lubi\u0119 wrony… Niekt\u00f3rzy z pa\u0144stwa zapewne pami\u0119taj\u0105, jak powy\u017csze wyznanie wy\u015bpiewywa\u0142 przed laty\u00a0 znakomity poeta i satyryk Wojciech M\u0142ynarski. Ja r\u00f3wnie\u017c lubi\u0119 wrony, mimo \u017ce w \u015bwiadomo\u015bci og\u00f3\u0142u nie maj\u0105 dobrej reputacji. Zacznijmy jednak od […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2175"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2176,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2175\/revisions\/2176"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}