{"id":3162,"date":"2014-03-20T10:18:28","date_gmt":"2014-03-20T10:18:28","guid":{"rendered":"https:\/\/nogawlape.org\/?p=3162"},"modified":"2014-03-20T10:32:43","modified_gmt":"2014-03-20T10:32:43","slug":"swiatowy-dzien-wrobla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nogawlape.org\/?p=3162","title":{"rendered":"\u015awiatowy Dzie\u0144 Wr\u00f3bla"},"content":{"rendered":"

\u015awiatowy Dzie\u0144 Wr\u00f3bla<\/strong><\/p>\n

Jest bohaterem ksi\u0105\u017cek i film\u00f3w.<\/strong> Pami\u0119tacie wierszowane historyjki Hanny \u0141ochockiej o wr\u00f3belku Elemelku? A dobranockowy serial o przygodach wr\u00f3bla \u0106wirka? \u0106wirkowi wystawiono nawet pomnik. Poniewa\u017c serial nakr\u0119cono w \u0142\u00f3dzkim Se-ma-forze, pomnik mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 te\u017c w \u0141odzi w Parku \u0179r\u00f3dliska.<\/p>\n

Jest te\u017c zwyczajny, domowy.<\/strong> Trudno wyobrazi\u0107 sobie miejskie podw\u00f3rko bez wr\u00f3bli – przez okr\u0105g\u0142y rok dociera do nas zza okien ich zawadiackie \u0107wierkanie. Lubimy je podgl\u0105da\u0107: jak poruszaj\u0105 si\u0119 w \u015bmiesznych podskokach, jak chlapi\u0105 si\u0119 w ka\u0142u\u017cy, jak w stadku przekomarzaj\u0105 si\u0119 i czupurz\u0105.<\/p>\n

20 marca na ca\u0142ym \u015bwiecie obchodzimy jego \u015bwi\u0119to!<\/strong><\/p>\n

Ma\u0142y, zaledwie 3 dkg. Cho\u0107 nie jest to ptasi rekord, bo np. mysikr\u00f3lik wa\u017cy 3 krotnie mniej.<\/p>\n

Niepozorny, szaro \u2013 br\u0105zowy. To ca\u0142kiem dobra strategia obrony przed drapie\u017cnikami. Kiedy ca\u0142e stadko zapada pomi\u0119dzy drobne ga\u0142\u0105zki g\u0119stego krzewu, sroce mo\u017ce by\u0107 trudniej wypatrzy\u0107 i wybra\u0107 tego jednego, na kt\u00f3rego zechce zapolowa\u0107.<\/p>\n

S\u0142aby lotnik. Nie lata nigdy d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut i zwykle nie oddala si\u0119 od miejsca zamieszkania wi\u0119cej ni\u017c kilkaset metr\u00f3w.<\/p>\n

Niezbyt utalentowany wokalnie, co jednak nie przeszkadza jego \u017cyciowej partnerce. Ma przecie\u017c wiele innych zalet. Chocia\u017cby tak\u0105, \u017ce jest troskliwym m\u0119\u017cem i ojcem. Ju\u017c w po\u0142owie stycznia obserwowa\u0142am po s\u0105siedzku pan\u00f3w wr\u00f3bli przy ich gniazdach (u mnie w szczelinach pod dachem i w stropodachu), \u0107wierkaj\u0105cych na ca\u0142e podw\u00f3rko: \u201eUwaga, ten lokal jest zaj\u0119ty!\u201d Teraz widuj\u0119, jak kr\u0119c\u0105 si\u0119 przy swoich mieszkankach przygotowuj\u0105c je na przyj\u0119cie rodziny. P\u00f3\u017aniej b\u0119d\u0105 gorliwie polowa\u0107 na owady, kt\u00f3rymi karmi\u0105 swoje potomstwo.<\/p>\n

Wr\u00f3bel to tak\u017ce fantastyczny kochanek, znany w ptasim \u015bwiecie z gor\u0105cego temperamentu i wielkiej potencji: potrafi podejmowa\u0107 mi\u0142osny akt nawet kilkadziesi\u0105t razy dziennie. Z tego powodu podobno podawano je niegdy\u015b na st\u00f3\u0142 jako afrodyzjaki. Podobno te\u017c ko\u015bci\u00f3\u0142 kaza\u0142 je prze\u015bladowa\u0107 jako uosobienie grzesznej rozwi\u0105z\u0142o\u015bci. Ta mi\u0142osna gorliwo\u015b\u0107 sprawia, \u017ce wr\u00f3bel mo\u017ce si\u0119 doczeka\u0107 nawet do trzech l\u0119g\u00f3w w jednym sezonie.<\/p>\n

Dzi\u0119ki sukcesom rozrodczym i \u0142atwemu dost\u0119powi do po\u017cywienia w bliskim s\u0105siedztwie cz\u0142owieka jeszcze do niedawna nale\u017ca\u0142 do gatunk\u00f3w najpowszechniej wyst\u0119puj\u0105cych na terenie Polski. By\u0142 te\u017c bardzo popularny w innych rejonach, praktycznie na ca\u0142ym \u015bwiecie. Pierwotnie ptak step\u00f3w i obszar\u00f3w p\u00f3\u0142pustynnych (prawdopodobnie pochodzi z P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego i Azji Mniejszej) skolonizowa\u0142 ludzkie osiedla wraz z rozwojem rolnictwa, kilka tysi\u0119cy lat temu.<\/p>\n

Niestety wydaje si\u0119, \u017ce dobra passa dla wr\u00f3bla min\u0119\u0142a. Jego liczebno\u015b\u0107 spada w ca\u0142ej Europie, np. w Holandii i Wlk. Brytanii od lat 80 tych XX w. populacja zmniejszy\u0142a si\u0119 dwukrotnie i gatunek uznawany jest tam za zagro\u017cony. \u00a0W Polsce w 2004 r. zosta\u0142 obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105.<\/p>\n

Dlaczego wr\u00f3ble gin\u0105? Przyczyn mo\u017ce by\u0107 kilka. Na przyk\u0142ad spadek ilo\u015bci owad\u00f3w wskutek ska\u017cenia chemicznego gleby oraz zbyt intensywnych zabieg\u00f3w, jakim poddawana jest ziele\u0144. Tak\u017ce \u00a0sta\u0142e, szybkie malenie liczby tradycyjnych miejsc l\u0119gowych, niszczonych podczas remont\u00f3w i modernizacji budynk\u00f3w. Czy mo\u017cemy ten proces odwr\u00f3ci\u0107?<\/p>\n

Dawno temu Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski pisa\u0142: (\u2026) wr\u00f3belek istota niewielka, on brzydk\u0105 stonog\u0119 poch\u0142ania, lecz nikt nie popiera wr\u00f3belka.<\/p>\n

Proponuj\u0119: poprzyjmy wr\u00f3belka! Powie\u015bmy budki l\u0119gowe, by mia\u0142y gdzie gniazdowa\u0107. Pozw\u00f3lmy rosn\u0105\u0107 trawie i \u017cywop\u0142otom. Od jesieni do zimy nie \u017ca\u0142ujmy ziaren s\u0142onecznika. Niech nam \u0107wierkaj\u0105, skacz\u0105, strosz\u0105 pi\u00f3rka, znosz\u0105 i wysiaduj\u0105 jajeczka, chowaj\u0105 piskl\u0119ta, \u0142api\u0105 muchy i komary… Niech nam \u017cyj\u0105! Wszystkiego najlepszego!<\/p>\n

P.S. Niedawno odwiedzi\u0142am na Pradze miejsce, gdzie wr\u00f3ble maj\u0105 si\u0119 bardzo dobrze. W starej, ceglanej kamienicy s\u0105siaduj\u0105cej z blokami przy Jagiello\u0144skiej naliczy\u0142am a\u017c 40 dziur ze \u015bladami ich gniazdowania. Przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 z nich wci\u0105\u017c jest przez ptaki u\u017cywana.<\/p>\n

[mudslide:picasa,0,nogawlape,5992815934008920257]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awiatowy Dzie\u0144 Wr\u00f3bla Jest bohaterem ksi\u0105\u017cek i film\u00f3w. Pami\u0119tacie wierszowane historyjki Hanny \u0141ochockiej o wr\u00f3belku Elemelku? A dobranockowy serial o przygodach wr\u00f3bla \u0106wirka? \u0106wirkowi wystawiono nawet pomnik. Poniewa\u017c serial nakr\u0119cono w \u0142\u00f3dzkim Se-ma-forze, pomnik mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 te\u017c w \u0141odzi w Parku \u0179r\u00f3dliska.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3162"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3164,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3162\/revisions\/3164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nogawlape.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}